Əlövsət Əliyev:

Xızının rəngli dağları – təbiətin möhtəşəm sənət əsəri

Xızı rayonunun, bəlkə də, Azərbaycanın ən möhtəşəm təbiət möcüzələrindən biri olan və xalq arasında “Xızının rəngli dağları” adlandırılan ərazisini çox sevirəm.
Bu dağların diqqətimi ən çox cəlb edən xüsusiyyəti qırmızı, çəhrayı, ağ, boz və qəhvəyi rənglərin bir-birinə qarışaraq yaratdığı təbii və gözoxşayan naxışlardır. Rəngli laylar günəş şüalarının düşmə bucağından, havanın rütubətindən və ilin fəslindən asılı olaraq dəyişir; səhər bir cür, günorta başqa cür, axşam isə tamamilə fərqli görünür.
Yağış suları süxurların arasında yaranmış dərin yarıqlara və boşluqlara axaraq süzülür, yeraltı qatlara keçir və yeraltı axınlarla ərazidən uzaqlaşır. Məhz buna görə də yamaclar uzun illər ərzində öz rənglərini və özünəməxsus görünüşünü qoruyub saxlaya bilir.
Burada insan özünü sanki Yer kürəsində deyil, başqa bir planetdə hiss edir. Dalğavari təpələr, rəngli laylar və sərt relyef təbiətin minilliklər boyu yaratdığı, heç bir rəssamın çəkə bilməyəcəyi möhtəşəm bir rəsm əsərini xatırladır.
Təəccüblüdür ki, belə unikal və dünyada nadir rast gəlinən bu məkan hələ də tam mənada beynəlxalq turizm mərkəzinə çevrilməyib. Halbuki düzgün infrastruktur, müşahidə meydançaları, piyada marşrutları və peşəkar tanıtım proqramları ilə Xızının rəngli dağları Azərbaycanın ən məşhur təbiət turizmi istiqamətlərindən birinə çevrilə bilər.
Bu dağlara baxanda insan bir daha anlayır ki, təbiətin ən böyük rəssamı elə təbiətin özüdür. Burada hər rəng bir tarix, hər qat minilliklərin izi, hər yamac isə Yer kürəsinin keçmişindən qalmış açıq bir xatirədir.
Mənə elə gəlir ki, bu dağlar səbirsizliklə öz oxucusunu gözləyən bir kitabdır. Onun hər qatı, hər rəngi və hər xətti Yer kürəsinin milyon illər boyu yazılmış, lakin hələ tam oxunmamış tarixindən bir səhifədir.