WUF13 çərçivəsində İnkişaf etməkdə olan səkkiz ölkənin İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (D-8) yüksək səviyyəli enerji və şəhərsalma dialoqu keçirilib

Bakı şəhərində təşkil olunan Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) çərçivəsində Azərbaycan Pavilyonu 19 may 2026-cı il tarixində İnkişaf etməkdə olan səkkiz ölkənin İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının “D-8 regionunda dayanıqlı şəhərlərin enerji təchizatı: Enerji keçidlərinin şəhərsalma gündəlikləri ilə uyğunlaşdırılması” mövzusuna həsr olunmuş yüksək səviyyəli enerji və şəhərsalma dialoquna ev sahibliyi edib.
Tədbirdə D-8 təşkilatına üzv olan bütün səkkiz ölkədən nazirlər, nazir müavinləri, yüksək səviyyəli dövlət rəsmiləri, şəhər merləri, beynəlxalq ekspertlər və beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri iştirak ediblər. Bu, Afrika, Asiya və Latın Amerikası ölkələrində (Qlobal Cənub) urbanizasiya, iqlim dəyişməsi, enerji təchizatı və dayanıqlı inkişaf çağırışlarına koordinasiyalı cavab tədbirlərinin təşviqi üçün təşkilatın platforma kimi artan rolunu bir daha nümayiş etdirib.
Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyasının (WUF13) “Hər kəs üçün yaşayış yerləri: təhlükəsiz və dayanıqlı şəhərlər və yaşayış məskənləri” mövzusuna uyğun olaraq, sözügedən dialoq 2025-ci ildə Bakıda D-8 Həftəsi çərçivəsində təşkil olunan D-8 təşkilatının yüksək səviyyəli iqlim və şəhərsalma dialoqunun davamı olmuşdur. Tədbir həmçinin D-8 təşkilatının 2020-2030-cu illəri ehtiva edən Onillik yol xəritəsinin prioritetlərinə uyğun olaraq dayanıqlı urbanizasiya, enerji keçidi, iqlimədavamlılıq və inklüziv iqtisadi inkişaf sahələrində D-8 təşkilatına üzv olan dövlətlər arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi üzrə daha geniş səylərin tərkib hissəsini təşkil edib.
Tədbirdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri və WUF13-ün milli koordinatoru Anar Quliyev, Azərbaycan Respublikasının energetika naziri Pərviz Şahbazov, D-8 İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) baş katibi Sohail Mahmud, Pakistan İslam Respublikasının iqlim dəyişmələri və ətraf mühitin koordinasiyası üzrə federal naziri d-r Musadik Masud Malik, eləcə də “PETRONAS” şirkətinin əmlak məsələləri üzrə müşaviri və BMT-nin Məskunlaşma Proqramının (UN-Habitat) sabiq icraçı direktoru Maymuna Mohd Şarif açılış nitqi ilə çıxış ediblər.
Çıxış zamanı spikerlər şəhərsalma, enerji sistemləri və iqlimədavamlılıq arasında artan qarşılıqlı asılılığı vurğulayaraq əlçatan, etibarlı və dayanıqlı enerjinin iqlimədavamlı şəhərlər, inklüziv inkişaf, layiqli mənzil təminatı və uzunmüddətli sosial-iqtisadi sabitlik üçün vacib şərtə çevrildiyini bildiriblər.
Müzakirələr zamanı bərpa olunan enerjinin tətbiqi, aşağı enerji sərfiyyatına malik binalar, dayanıqlı mobillik sistemləri, iqlimədavamlı şəhər infrastrukturu, ağıllı texnologiyalar və D-8 regionunda sürətlə artan şəhər əhalisini təmin edə biləcək innovativ maliyyələşdirmə mexanizmləri də daxil olmaqla, inteqrasiya olunmuş və proqressiv şəhər enerji siyasətlərinin əhəmiyyəti xüsusi ilə qeyd olunub.
Spikerlər həmçinin vurğulayıblar ki, D-8 regionu təxminən 1,25 milyard insanı, yəni bütün dünya üzrə müsəlman əhalinin təxminən 60%-ni əhatə edir və təxminən 5 trilyon ABŞ dolları həcmində ümumi iqtisadi potensiala malikdir. Bu isə təşkilatı “Cənub-Cənub” əməkdaşlığının gücləndirilməsi, dayanıqlı inkişafın təşviqi və inkişaf etməkdə olan ölkə iqtisadiyyatları arasında ümumi rifahın artırılması baxımından getdikcə daha mühüm platformaya çevirir.

İştirakçılar həmçinin investisiyaların səfərbər edilməsi, innovasiyaların təşviqi və iqlimə həssas, insan mərkəzli şəhərsalma siyasətlərinin daha operativ icrası üçün beynəlxalq təşkilatlar, layihələrin reallaşdırılması üzrə tərəfdaşlar, maliyyə institutları, özəl sektor, akademik dairələr və yerli icmalarla əməkdaşlığın gücləndirilməsinin vacibliyini qeyd ediblər.
Çıxışçılar həmçinin bildiriblər ki, 2025-ci ildə keçirilmiş D-8 Həftəsi, COP29 ilə bağlı təşəbbüslər, D-8 təşkilatının 2020-2030-cu illəri ehtiva edən Onillik yol xəritəsinin hədəfləri və 2030-cu il üçün Dayanıqlı İnkişaf Gündəliyi arasında, eləcə də Paris Sazişi və Yeni Şəhərsalma Gündəliyinin icrası da daxil olmaqla, daha geniş qlobal dayanıqlı inkişaf prosesləri arasında davamlılığın təmin edilməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Panel müzakirələri əsnasında Azərbaycan, Pakistan, Türkiyə, İran, Nigeriya, Banqladeş, Malayziya və İndoneziyadan olan yüksək səviyyəli nümayəndələr, eləcə də tədbirdə iştirak edən beynəlxalq qurum və təşkilatların təmsilçiləri çıxış edərək şəhərsalma üçün kompleks enerji həlləri, iqlimədavamlılıq, dayanıqlı urbanizasiya siyasətləri və icra yönümlü tərəfdaşlıq əlaqələri barədə fikir və qabaqcıl təcrübə mübadiləsi aparıblar.
Bununla yanaşı, enerji keçidi, dayanıqlı bağlantılar və iqlimədavamlı şəhərsalma sahələrində D-8 təşkilatına üzv olan dövlətlər arasında praktiki əməkdaşlığın dəstəklənməsi üzrə institusional əməkdaşlıq, bilik mübadiləsi, texnologiya transferi və regional koordinasiya mexanizmlərinin əhəmiyyəti xüsusi olaraq vurğulanıb.
2025-ci ildə Azərbaycan Respublikası D-8 təşkilatına qoşulduqdan sonra D-8 çərçivəsində praktiki əməkdaşlığın gücləndirilməsi üzrə bir sıra təşəbbüslərlə çıxış edib. Bunlara Bakıda D-8 Enerji və İqlim Mərkəzinin, D-8 Nəqliyyat Mükəmməllik Mərkəzinin və D-8 Media Mükəmməllik Mərkəzinin yaradılması ilə bağlı təkliflər daxildir. Bu təşəbbüslərin dayanıqlı enerji, nəqliyyat bağlantıları, logistika, innovasiya, iqlimədavamlılıq və informasiya mübadiləsi sahələrində regional əməkdaşlığa töhfə verməsi nəzərdə tutulur.
Dialoq D-8 regionunda iqlimədavamlı, inklüziv, enerji baxımından rasional və dayanıqlı şəhərləri dəstəkləyən müzakirələrin konkret tərəfdaşlıq münasibətlərinə və praktiki təşəbbüslərə çevrilməsi üçün D-8 təşkilatına üzv olan dövlətlər və müvafiq maraqlı tərəflər arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi və davamlı qarşılıqlı fəaliyyət çağırışları ilə yekunlaşıb.

* * *

* * *

ENG:

High-Level Energy and Urban Dialogue of the Developing-8 Organization for Economic Cooperation (D-8) Held on the Sidelines of WUF13 in Baku

The High-Level Energy and Urban Dialogue of the Developing-8 Organization for Economic Cooperation (D-8), titled “Powering Sustainable Cities in the D-8 Region: Aligning Energy Transitions with Urban Development Agendas”, was held on 19 May 2026 at the Azerbaijan Pavilion on the sidelines of the 13th session of the World Urban Forum (WUF13) in Baku.

The event brought together Ministers, Deputy Ministers, senior government officials, mayors, international experts, and representatives of international organizations from all eight D-8 Member States, reflecting the Organization’s growing role as a platform for advancing coordinated responses to urbanization, climate, energy and sustainable development challenges across the Global South.

In line with the theme of WUF13, “Housing the World: Safe and Resilient Cities and Communities”, the Dialogue served as a continuation of the D-8 High-Level Climate and Urban Dialogue held during D-8 Week 2025 in Baku and formed part of broader efforts aimed at strengthening cooperation among D-8 Member States in the fields of sustainable urbanization, energy transition, climate resilience and inclusive economic development, in line with the priorities of the D-8 Decennial Roadmap (2020–2030).

Opening remarks were delivered by Mr. Anar Guliyev, Chairman of the State Committee on Urban Planning and Architecture of the Republic of Azerbaijan and WUF13 National Coordinator; Mr. Parviz Shahbazov, Minister of Energy of the Republic of Azerbaijan; Mr. Sohail Mahmood, Secretary-General of the D-8 Organization for Economic Cooperation; Dr. Musadik Masood Malik, Federal Minister of Climate Change and Environmental Coordination of the Islamic Republic of Pakistan; and Dr. Maimunah Mohd Sharif, PETRONAS Property Advisor and former Executive Director of UN-Habitat.

In their remarks, speakers emphasized the increasing interdependence between urban development, energy systems and climate resilience, stressing that affordable, reliable and sustainable energy has become an essential prerequisite for resilient cities, inclusive growth, adequate housing and long-term socio-economic stability.

The discussions underscored the importance of integrated and forward-looking urban energy policies, including renewable energy deployment, energy-efficient buildings, sustainable mobility systems, resilient urban infrastructure, smart technologies and innovative financing mechanisms to support rapidly growing urban populations across the D-8 region.

Speakers further highlighted that the D-8 region represents nearly 1.25 billion people — approximately 60 percent of the global Muslim population — with a combined economic potential of around USD 5 trillion, positioning the Organization as an increasingly important platform for strengthening South-South cooperation, promoting sustainable development and advancing shared prosperity among developing economies.

Participants also stressed the importance of strengthening cooperation with international organizations, development partners, financial institutions, the private sector, academia and local communities to mobilize investment, encourage innovation as well as accelerate the implementation of climate-responsive and people-centered urban development policies.

Participants further noted the importance of ensuring continuity between D-8 Week 2025, COP29-related initiatives, the objectives of the D-8 Decennial Roadmap (2020–2030), and broader global sustainable development processes, including the implementation of the 2030 Agenda for Sustainable Development, the Paris Agreement and the New Urban Agenda.

The panel discussions featured contributions from high-level representatives of Azerbaijan, Pakistan, Türkiye, Iran, Nigeria, Bangladesh, Malaysia and Indonesia, as well as participating international institutions and organizations, who exchanged views and best practices on integrated urban energy solutions, climate resilience, sustainable urbanization policies and implementation-oriented partnerships.

Particular emphasis was placed on the importance of institutional cooperation, knowledge exchange, technology transfer and the development of regional coordination mechanisms aimed at facilitating practical collaboration among D-8 Member States in the areas of energy transition, sustainable connectivity and climate-resilient urban development.

Against this backdrop, in 2025, Azerbaijan, following its accession to the D-8, presented a number of initiatives aimed at strengthening practical cooperation within the D-8 framework, including proposals to establish the D-8 Energy and Climate Center, the D-8 Transport Excellence Center and the D-8 Media Excellence Center in Baku. These initiatives are intended to contribute to regional cooperation in sustainable energy, transport connectivity, logistics, innovation, climate resilience and information exchange.

The Dialogue concluded with calls for strengthened cooperation and sustained engagement among D-8 Member States and relevant stakeholders to transform discussions into concrete partnerships and practical initiatives fostering resilient, inclusive, energy-efficient and sustainable cities across the D-8 region.