Erməni faşizminin qurbanı: XOCALI
26 fevral 1992-ci ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri, əsasən erməni zabit və gizirlərdən ibarət olan Rusiya 366-cı alayının köməyi ilə Azərbaycanın Xocalı şəhərini yerlə-yeksan etdi.
Bu qanlı cinayət 20-ci əsrdə mülki əhaliyə qarşı ən dəhşətli beynəlxalq terror aktlarından birinə çevrildi.
Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsindəki Xocalı şəhərində dinc əhalinin kütləvi şəkildə məhv edilməsi 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə baş verib. Bir gecədə yüzlərlə günahsız insan vəhşicəsinə qətlə yetirilib. Xocalı qırğınının faciəli nəticələri: 613 nəfər ölüb, onlardan 106-sı qadın və 23-ü uşaq, 487-si əlil, 1275 nəfər erməni əsirliyinin dəhşətlərinə dözüb və 150 nəfər itkin düşüb.
Xocalı faciəsinin iştirakçısı olan erməni yazıçı Daud Xeyrianın kitabından: "...2 martda cəsədlərin kremasiyası ilə məşğul olan "Qaflan" erməni qrupu 100-dən çox türkün (azərbaycanlı - red.) cəsədini toplayıb Xocalıdan təxminən bir kilometr qərbdə yandırdı... Sonuncu vaqonda alnından və qollarından yaralanmış on yaşlı bir qız gördüm. Mavi üzlü bu uşaq aclığa, soyuğa və aldığı yaralara baxmayaraq hələ də sağ idi. O, sakitcə nəfəs alırdı. Ölümlə mübarizə aparan bu uşağın gözlərini unuda bilmirəm... Tezliklə Tiqranyan adlı bir əsgər bu hərəkətsiz qızı götürüb cəsədlərin üstünə atdı... Sonra onları yandırdılar. Yanan cəsədlərin arasında kimsə qışqıraraq kömək istədiyinə görə peşman oldum... Bundan sonra artıq davam edə bilmədim..."
Xocalı şəhərinin erməni terrorçuları tərəfindən dağıdılması ABŞ-də "ilin ən böyük faciəsi" kimi qəbul edildi.
Beynəlxalq hüquqi sənədlərə uyğun olaraq, ermənilər tərəfindən Xocalı şəhərinin əhalisinə - etnik azərbaycanlılara qarşı törədilən hərəkətlər açıq şəkildə soyqırım kimi tövsif edilir və beynəlxalq hüquq prinsiplərinə uyğun olaraq insanlığa qarşı cinayətdir.
1 mart 1994-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyev bu məsələ ilə bağlı xüsusi fərman verdi. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə 26 fevral "Xocalı Soyqırımı və Milli Matəm Günü" elan edildi və bütün beynəlxalq təşkilatlar bu barədə məlumatlandırıldı.
25 fevral 1997-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyev "Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinə bir dəqiqəlik sükut elan edilməsi haqqında" fərman verdi.
Erməni millətçilərindən fərqli olaraq, Azərbaycan bu məsələdən heç bir siyasi, maliyyə, ərazi və ya digər mənfəət əldə etmək istəmir. Məqsədimiz tarixi ədaləti bərpa etmək, cinayətkarları ifşa etmək və onları beynəlxalq ictimaiyyət qarşısında ədalət mühakiməsinə cəlb etməkdir. Buna görə də, erməni milli şovinistlərinin bölgədəki etnik separatçı siyasətinin, eləcə də digər xalqlara qarşı nifrət və terror ideologiyasının dünyaya yaratdığı təhlükə ifşa olunmalıdır.
2020-ci ildə qalib Ali Baş Komandan Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən siyasəti və güclü Azərbaycan Ordusunun cəsarəti sayəsində 44 günlük Vətən Müharibəsində tarixi ədalət zəfər qazandı. 2023-cü ilin sentyabr ayında bir günlük antiterror əməliyyatları nəticəsində ölkəmizin ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam bərpa edildi, Xocalı şəhəri separatçılardan təmizləndi.
2023-cü il oktyabrın 15-də Prezident İlham Əliyev Xocalı şəhərində Azərbaycanın dövlət bayrağını qaldırdı. 2024-cü ilin yanvar ayında yerli televiziyaya verdiyi müsahibədə Prezident İlham Əliyev Xocalı şəhidlərinin qisasının alındığını və onların qanının yerdə qalmadığını bildirərək dedi: "...Xocalıda bayraq qaldırarkən düşündüm ki, bu gün tam əminliklə deyə bilərik ki, Xocalı qurbanlarının qanının qisası alınıb. Xocalıda bayrağımızın qaldırılması daha da təsirli bir hadisə idi, bunu açıq şəkildə deyə bilərəm. Xankəndində bayrağın qaldırılması isə ədalətin tam bərpasını və Qələbəmizin son nöqtəsini qeyd etdi."
Hazırda Xocalıda yeni bir həyat başlayıb, genişmiqyaslı bərpa və tikinti işləri aparılır və “Böyük Qayıdış” proqramı uğurla həyata keçirilir.
Azərbaycan dövləti və xalqı Xocalı faciəsini heç vaxt unutmayıb və heç vaxt unutmayacaq! Xocalı soyqırımı tarixi bir dərs və ədalət çağırışı kimi yaddaşımızda əbədi qalmalıdır.
Xeyransa İsmayılova
