Yekə bir daşnakın etirafları... -

Yekə bir daşnakın etirafları...

https://www.facebook.com/groups/604248139738662/ 

 

Düz 90 il öncä bir daşnakın etdiyi etiraflardan yazmaq fikrindäyik. Özü dä bu daşnak sıradan birisi deyil.

1918-ci ildä qurulmuş Ermänistan Respublikasının ilk baş naziri olmuş, Sovetlär hakimiyyätä gäländän sonra yurd dışına yerläşmiş bir daşnakdır o. Vä etiraflarının yer aldığı kitab da, äslindä, onun hazırladığı bir hesabatdır. 1923-cü ildä Daşnaksutyun Partiyasının Buxarestdä keçirilän qurultayında Ermänistanın artıq mühacirätdä olan keçmiş baş naziri Ovanes Kaçaznuni türk millätinä, Ümumqafqaz evinä qarşı tutduqları yanlış mövqeyi, Avropa ölkälärinä vä Rusiyaya yarınmaq üçün sähv yola getdiklärini çılpaqlığı ilä dilä gätirir. Yetärincä uzun olan bu hesabat günümüz baxımından, özälliklä dä ermänilärlä münasibätlärin müzakiräsi zamanı çox faydalı ola bilär. Beläliklä, keçmiş baş nazir Ovanes Kaçaznuni näläri etiraf edir?

“1914-cü ilin payızında Türkiyä hälä savaşan täräflärdän birinä qatılmamış, … Güney Qafqazda ermäni könüllü birlikläri täşkil edilmäyä başladı.” – Anlaşılan budur ki, Osmanlı Türkiyäsinin ermänilärlä işi yoxmuş. Sadäcä, Türkiyä dışındakı ermänilär sonradan iç ermäniläri dä ayaqlandıracaq häräkatlara häväslänmiş görünür.

“1914-cü ilin payızında ermäni könüllü birlikläri quruldu vä därhal türklärä qarşı fäaliyyätä keçdi.” – Artıq xoruzun quyruğu göründü. Kitabda nädän belä bir zärurätin olduğu haqqında heç nä deyilmir.

“Günümüzdä kimin suçlu olduğunu soruşmaq da anlamsızdır. … Yepiskop Mesrop, Xatisov, dr. Zavriyev, Arutyunov, Dro vä Andranik olmasaydı, başqaları ortaya çıxacaq vä eyni işläri edäcäkdi.” – Demäk ki, bunların xisläti istänilän halda belä qatilläri yetişdirmäliymiş.

“Ağlımız dumanlanmışdı. Biz öz istäklärimizi başqalarının adına çıxaraq, mäsuliyyätsiz adamların boş sözlärinä böyük önäm veräräk vä özümüzä etdiyimiz hipnozun täsirilä gerçäkläri anlamadıq vä xäyallara qapıldıq.” – Acı bir etirafdır doğrusu.

“Türklär nä etdiklärini bilirdi vä bu gün peşmanlıq duymalarını zäruri edän bir äsas yoxdur.” – O dönäm olaylarında türkläri günahlandıranlar üçün açıq vä aydın bir etiraf!

“Pis taledän şikayät etmäk vä fälakätlärimizin säbäblärini känarda axtarmaq milli psixologiyamızın xarakteristik bir özälliyidir vä Daşnaksutyun Partiyası da bundan qaça bilmämişdir.” – Äsl ermäni xisläti bu bir cümlädä çox aydın ifadä edilmişdir.

“Ermänistan tatarlara aid Şärur-Naxçıvan olmadan yaşaya bilmäzdi…” – Niyä, ay balam? Demäk ki, Ermänistan adında bir şey yoxmuş ki, “tatarlara aid” torpaqlara göz dikirsiniz dä…

“Daşnaksutyun Bakıda tatar hakimiyyäti qurulmasından ändişä duyaraq yerli bolşeviklärlä sıx älaqälärä girmişdi vä onlara yardım edirdi.” – Daşnakların äzäli vä äbädi türk yurdu, Azärbaycan torpağı olan Bakıda aborigen xalqın hakimiyyätä gälmäsinä qarşı çıxdığına açıq şäkildä işarä edilir.

“Bolşeviklär bizim dästäyimizi alaraq Bakıda Müsavatı darmadağın etdilär (mart, 1918); biz isä bolşeviklärin rus ünsürlärinin yardımıyla Bakını türk-tatar hücumundan qoruya bildik.” – Mart, 1918-ci il Bakı soyqırımı üçün bundan gözäl etiraf ola bilmäz yäqin ki.

“Ordumuzda çox sayda rus zabit xidmät edirdi… Härbi ämäliyyatların başlaması üçün çox gäräkli olan düşmänlik atmosferini formalaşdırmaq amacıyla bizim härbi dairäläri dä böyük ehtimalla onlar qızışdırmışdılar.” – Necä dä günümüzdäki duruma bänzäyir, deyilmi? Yenä dä “atan kazaklardır”…

“Azärbaycanla az-çox qäbul edilä biläcäk bir keçici anlaşmaya vara bilmädik. Müsälman bölgälärin idarä edilmäsindä düzän tämin edä bilmädik; silah tätbiq etmäk, ordu yeritmäk, yıxmaq vä qätliam törätmäk zorunda qaldıq, hätta bu mäsälälärdä dä başarısız olduq ki, bu da heç şübhäsiz iqtidarın nüfuzunu sarsıtdı. Vedibasar, Şärur-Naxçıvan kimi önämli mäntäqälärdä öz iqtidarımızı silah gücüylä belä qura bilmädik, yenildik vä geri çäkildik.” – Bu da daha bir soyqırım etirafı vä daha maraqlısı, adı keçän torpaqların Azärbaycana aidliyinin täsdiqi. Orada ermäni ähali olsaydı soyqırım cähdläri olmaz, üstälik dä hämin torpaqlar rahatlıqla daşnaklar täräfindän işğal edilä bilärdi.

“28 may 1919-da parlament Ermänistanı “birläşmiş” elan etdi. … Türk hakimiyyäti altındakı ermäni torpaqlarının da Ermänistana qatıldığını elan etdi… Bu addım Türkiyä ermänilärinin bir qismi täräfindän öz haqlarının qäsb edilmäsi kimi däyärländirildi…” – Hätta Osmanlı Türkiyäsindäki ermänilärin özläri belä daşnakların bu iddiasının äsassız vä ağılsız olduğunu başa düşür vä dästäklämirdi demäk…

 

 

 Kitabın üz qabığı

 

“Biz savaşdan qaçmaq üçün etmäli olduğumuz heç näyi etmädik. Sonuclar bir yana, türklärlä ortaq bir anlaşma zämini tapmaq üçün var gücümüzlä çalışmalıydıq.

Elä biz dä bunu etmädik.” – Açıq şäkildä etiraf edilir ki, savaşa meyl edän mähz ermänilärin özü olub. Yäni anlaşılır ki, türklär belä bir durumda müdafiä olunmağa mäcbur ediliblär.

“Särhädimizdä härbi ämäliyyatlar başladığında türklär bizimlä … görüşmäyi täklif etdilär. Biz isä onların täklifini rädd etdik. Bu, böyük bir xäta idi.” – Daha bir däfä yuxarıdakı fikrimiz täsdiq edilir…

“… äfv edilmäz bir gerçäk budur ki, biz savaşdan qaçmaq üçün heç nä etmädik, äksinä, savaş üçün säbäblär yaratdıq.” – Bu isä artıq üçüncü däfä eyni fikrin täsdiq edilmäsidir…

“1919-cu ilin yazında … täläbläri … müttäfiq dövlätlärä … täqdim etdilär. … aşağıda adı keçän torpaqların Ermänistan dövlätinin särhädläri içinä keçmäsi gäräk idi: … İrävan äyalätinin tamamı, Ärdähanın quzey qismi xaric Qars vilayäti, Tiflis äyalätinin güney käsimi, Yelizavetpol äyalätinin güney-batı käsimi, …Van, Bages, Diyarbäkir, Harberd, Sivas, Karin, Trabzon, … Maraş, Sis, Cälal-Bäräkät, Aleksandritta vä Adana.” – Doğrudan da bir millät xästä olmalıdır ki, heç zaman ona aid olmayan torpaqlara iddia etsin. Adı keçän torpaqlarda heç bir zaman näinki ermäni dövläti olmayıb, ümumiyyätlä oralarda ermäni yaşamayıb, yaxud da çox az sayda yaşayıb.

“Qara dänizdän Aralıq dänizinä, Qarabağ dağlarından äräb çöllärinä uzanan böyük Ermänistan … täläb edilmäkdäydi.” – Xästä täxäyyülün daha bir täsdiqi üçün bundan artıq etirafa gäräk qalmır zatän.

“Bu qäribä vä inanılmaz bir durumdur. Amma bu täläbi Paris ermäniläri önä sürdü vä bizim nümayändälär dä koloniyalarda hakim olan mövqeyä uydu.” – Vä olayın arxasındakı barmaq budur! Paris ermäniläri! Äslindä, Paris ermäniläri bu cür xülyaları özündän uydurmurdu, onları häräkätä keçirän Türk düşmanlığından heç bir zaman qurtulmayacaq fransızlar idi ki, günümüzdä dä eyni halı müşahidä etmäkdäyik.

“Dövlät ilä partiyanı ayıra bilmir vä partiya ideologiyasını dövlät işlärinä qarışdırırdıq. Biz dövlät adamları deyildik.” – Bu etirafla Ovanes Kaçaznuni, äslindä, ermänilärin bir dövlät gälänäyinin olmadığını, ümumiyyätlä onlarda dövlät adamının yoxluğunu dilä gätirmäkdädir.

Kitabda bu cür etiraflar yetärincädir. Ümumiyyätlä isä deyä bilärik ki, hämin kitab elä başdan ayağa ermänilärin qapıldığı xäyallar, türklärä qarşı düşmän mövqedä olmaları, Rusiya vä bäzi Avropa dövlätläri, hämçinin ABŞ-a ümid edäräk yanlış yola düşmäläri haqqında böyük vä sänädli bir etirafdır. Elä bunu anlayan Ovanes Kaçaznuni tämsil etdiyi partiyanın – Daşnaksutyunun bütün bunlardan näticä çıxararaq özünü buraxmasını täklif edir vä deyir: “Bäli, intihar täklif ediräm. Partiya özünü buraxmalıdır. Çünki artıq edä biläcäyi heç bir iş qalmamışdır”. Bir daha xatırladırıq ki, bu etirafların yer aldığı hesabat 1923-cü ilin aprel ayına täsadüf edir.

Yeri gälmişkän onu da älavä edäk ki, adı keçän hesabat Ermänistanda yasaqlanmışdır vä kimsä onu därc etdirib yaya bilmäz.

Maraqlananlar üçün kitab haqqında bilgilär: Ovanes Kaçaznuni (Ermenistanın ilk Başbakanı). Taşnak Partisinin yapacağı bir şey yok (1923 Parti Konferansına rapor), Kaynak Yayınları, 23. Basım, Ocak 2009. İstanbul. ISBN: 978-975-343-438-6

 

Azər Həsrət təqdim etdi

 

 

! © Müəllif hüquqları qorunur ! Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir ! Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir !!!  

ŞƏRHLƏR :

                              

( Sos.şəbəkədə gedən yazışmanin FOTO-ƏKSİ. Məzmun və qramatik səhvlərə görə redaksiya məsuliyyət daşımır )

 

*************************************************************************** 
T Ə D B İ R L Ə R İ N İ Z İ N
   V  İ  D  E  O  +   F  O  T  O    
ç ə k i l i ş i 
  M E D İ A  DƏSTƏYİ

Tədbirlərinizin video-foto çəkilişini aparmaqla və media dəstəyi kimi , xəbər saytlarımızda yayımlamaq üçün
S İ F A R İ Ş L Ə R       Q Ə B U L     E D İ R İ K !
( Qiymətlər 60 azn-dən başlayır. Ödənişlərə görə vöen-qəbz və ya elektron vöen qəbz verilir.)
 
Əlaqə üçün : Telefon + WhatsApp : 050 331 1111
AZpress.AZ  informasiya agentliyi
www.azpress.az
***************************************************************************
 
 ( Sos.şəbəkədə gedən yazışmanin FOTO-ƏKSİndə olan qramatik və məzmun səhvlərinə görə redaksiya məsuliyyət daşımır ) 
 Bütün hüquqlar qorunur ! Xəbərlərdən istifadə edərkən    www.AZpress.AZ    saytına istinad zəruridir !